Koor

Messa da Requièm van Guiseppe Verdi (1813-1901)

In november 2019 voert Concertkoor Haarlem, samen met KCOV Excelsior Amsterdam dat ook uit ongeveer honderd leden bestaat, dit werk uit in de Philharmonie in Haarlem en in het Concertgebouw in Amsterdam. Het concert staat onder leiding van Ger Vos.

Een requiem is een mis die in de katholieke kerk wordt opgedragen voor de doden tijdens uitvaartdiensten. Veel componisten hebben een Requiem geschreven. De Messa da Requièm van Verdi is voor het eerst uitgevoerd op 22 mei 1874.

Op tienjarige leeftijd krijgt de jonge Verdi een officiële aanstelling als organist van de kerk in Le Roncole. Op zijn vijftiende is hij de beste pianist van de provincie. Tussen zijn dertiende en achttiende schrijft Verdi honderden marsen en symfonieën voor kerken en academies en vijf of zes concerten met pianovariaties. Op bijna achttienjarige leeftijd vertrekt Verdi naar Milaan, om te gaan studeren aan het plaatselijke conservatorium, dat later zijn naam zal dragen. Hij wordt niet toegelaten wegens verkeerde speeltechniek. Verdi neemt privé-lessen en zal later aan het conservatorium alsnog zijn diploma behalen. Zijn eerst opera schrijft hij in 1839.

Al vroeg in zijn leven is Verdi op dramatische wijze geconfronteerd met de dood: tussen 1838 en 1839 verliest hij zijn beide kinderen, in 1840 overlijdt zijn vrouw en is hij op zijn zesentwintigste jaar weduwnaar. Hij besluit nooit meer een noot te schrijven maar overwint grote verlies door het schrijven van de opera Nabucco in 1842, zijn eerste internationale succes. In de daarop volgende jaren componeerde hij snel achtereen tien opera’s, enkele met verborgen historische patriottische thema’s die sterk aanspreken in Italië. Ook op maatschappelijk terrein manifesteert zich zijn belangstelling voor mensen. Hij doet veel voor de verbetering van de sociale positie van de bevolking. Behalve opera’s heeft Verdi ook tamelijk veel religieuze werken gecomponeerd, zoals dit Requiem.

Het overlijden van twee grote Italianen zet hem aan tot het schrijven van zijn Messa da Requièm. De eerste is Rossini, die in 1868 overlijdt. Verdi schrijft alleen een ‘Libera me’ andere componisten zouden meewerken. Het komt niet tot een uitvoering.

Vijf jaar later, in 1873 overlijdt de beroemde schrijver Alessandro Manzoni, een vriend en medestrijder voor de Italiaanse eenheid, waar ook Verdi zich heel erg voor ingezet heeft. Om zijn dood een jaar later te herdenken schrijft Verdi zijn nu wereldberoemde Requiem, dat oorspronkelijk de titel Manzoni-Requiem had. Hij had het cultuurpessimistische gevoel dat de cultuur waarvoor Rossini en Manzoni stonden een aflopende zaak was. Het Requiem is niet alleen een weeklacht voor de beide overledenen, maar vooral voor de hele cultuur waarvoor zij stonden. Dit houdt in dat het om een werk gaat met een sterk theatrale inslag. Er zijn ook vier solisten bij de Messa da Requièm nodig die uitdagingen moeten aankunnen die minstens zo groot zijn als in zijn lastigste opera. Toch is het niet de bedoeling dat de zangers persoonlijk uitblinken. Het gaat niet om persoonlijke eer: het vermogen om te mengen is wezenlijker dan dat om te schitteren. Maar zoals altijd met een werk dat zo groot is en waaraan zoveel krachten meewerken, is een goede dirigent het belangrijkst.

Concertkoor Haarlem is een levendig kwaliteitskoor dat onder leiding van dirigent Ger Vos een grote variëteit aan oratoria uitvoert.
Lees meer over het koor of ga direct naar de actuele agenda